Bij een uitruk van de brandweer – waarbij iedere seconde telt – is het natuurlijk belangrijk te weten dat al het materieel dat gebruikt wordt helemaal in orde is. Iedere ochtend wordt daarom alles door de brandweermensen zelf gecontroleerd en waar nodig bijgevuld of gerepareerd. Hierbij worden de brandweermensen ondersteund door de afdeling Preparatie.

De afdeling Preparatie verzorgt alle voorbereiding voor de daadwerkelijke brandbestrijding en hulpverlening. Zij verzorgt de organisatie, uitvoering, controle, registratie en evaluatie van alle acties die het de medewerkers mogelijk maken om op een veilige, doelmatige en doeltreffende wijze branden te bestrijden of hulp te verlenen.

Werkgever én werknemer zijn samen verantwoordelijk voor goede werkomstandigheden en een goede voorbereiding op de te verrichten taken – o.a. door correcte opleiding, oefening en te gebruiken materieel. Deze regels gelden in verhoogde mate voor werknemers die taken onder risicovolle omstandigheden vervullen, zoals de repressieve dienst.

Voor het adequaat uitvoeren van haar taken én de veiligheid van burgers en henzelf, is het essentieel dat medewerkers van de repressieve dienst voldoende geoefend zijn en met correct materieel kunnen uitrukken. Daarom is ook deze afdeling heel belangrijk voor brandweer Haarlem.

De afdeling preparatie zorgt er niet alleen voor dat de voertuigen, slangen, maskers en luchtflessen e.d. in orde zijn, ze maakt ook gedetailleerde kaarten om snel ter plaatse te kunnen komen. Op deze kaarten staan de snelste routes naar allerlei locaties, punten waarop brandkranen te vinden zijn en nog veel meer informatie die voor de brandweer van belang is.
Voor complexe gebouwen – zoals een ziekenhuis –  worden ook aanvalsplannen gemaakt. Hiermee is het direct duidelijk voor alle betrokken brandweermensen hoe aangereden moet worden, waar er geparkeerd moet worden, hoe de situatie het beste benaderd kan worden en waar belangrijke punten te vinden zijn.
Ter voorbereiding op inzetten bij heel grote incidenten – zoals een treinongeluk met gevaarlijke stoffen – worden in samenwerking met de verschillende betrokken hulpverleningsdiensten (o.a. GGD, politie, ambulance) multidisciplinaire aanvalsplannen opgesteld.